بیماری کبد چرب

نوشته Paris Kazemian
بزرگترین اندام داخلی بدن انسان کبد است که در سمت راست بالای شکم قرار دارد. وظیفه اصلی کبد پردازش مواد مغذی غذا و فیلتر کردن سموم بدن است. خون قبل از توزیع به سایر قسمت های بدن از کبد عبور می کند. بیماری کبد چرب که به نام استئاتوز (steatosis) نیز شناخته می شود، یک مشکل کبدی شایع بویژه در کشورهای غربی است و حدود 10 درصد از جمعیت را تحت تاثیر قرار می دهد. کبد به طور معمول حاوی مقداری چربی است، اما اگراین چربی بیش از 10 درصد وزن کبد را تشکیل دهد، کبد چرب محسوب می شود که نوعی بیماری است و می تواند منجر به عوارض جدی شود.

اگرچه کبد چرب ممکن است آسیبی ایجاد نکند، اما تجمع چربی می تواند منجر به التهاب کبد (استئاتوهپاتیت) شود. همچنین سوء مصرف الکل نیز می تواند منجر به استئاتوهپاتیت الکلی (کبد چرب الکلی) شود، در حالی که استئاتوهپاتیت غیر الکلی یا NASH بدون ارتباط با الکل رخ می دهد.

با گذشت زمان، کبد ملتهب می تواند زخم و سفت شود و در نتیجه وضعیتی به نام سیروز کبدی ایجاد شود. NASH یکی از سه علت اصلی سیروز کبدی است که یک بیماری شدید است و می تواند منجر به نارسایی کبد شود.

کبد چگونه چرب می شود؟

علت دقیق کبد چرب مشخص نیست. اعتقاد بر این است که چربی اضافی در کبد ممکن است از قسمت‌های دیگر بدن منشأ گرفته باشد و یا اینکه کبد قادر به پردازش و حذف چربی از روده نباشد. علاوه بر این، کبد چرب می تواند به دلیل کاهش توانایی کبد برای تبدیل چربی به شکلی باشد که آن چربی بتواند از بین برود. توجه به این نکته مهم است که بر خلاف تصور عمومی مصرف غذاهای چرب لزوما منجر به کبد چرب نمی شود.

چرا افراد مبتلا به کبد چرب می شوند؟

تجمع چربی در کبد زمانی اتفاق می افتد که فرد کالری بیشتری نسبت به کالری مصرفی بدنش وارد بدن کند.همچنین دلیل عوامل متعددی مانند چاقی، دیابت تری گلیسیرید بالا می تواند نقش مهمی در بوجود آمدن کبد چرب داشته باشند.

علاوه بر اینها، مصرف بیش از حد الکل، کاهش وزن ناگهانی و سوء تغذیه نیزمی تواند منجر به این مشکل شود. با این حال، باید به خاطر داشته باشیم که گاهی اوقات، تجمع چربی در کبد می تواند بدون هیچ دلیل مشخصی اتفاق بیفتد.

عوامل خطرآفرین کدامها هستند؟

این مشکل وضعیتی است که در آن چربی اضافی در کبد تجمع می یابد. در حالی که این اتفاق بیشتر در افراد میانسال و دارای اضافه وزن دیده می شود، اما بیماران فقط محدود به این گروه خاص نمیشوند.

عوامل خطر اولیه مرتبط با این بیماری عبارتند از:

• اضافه وزن (شاخص توده بدنی 25-30)
• چاقی (شاخص توده بدنی بالای 30)
• دیابت
• افزایش سطح تری گلیسیرید
• مصرف زیاد الکل
• فشار خون بالا
• کشیدن سیگار
• سطح کلسترول بالا
• سندرم متابولیک
• سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
• کاهش وزن سریع
• استفاده طولانی مدت از برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها، تاموکسیفن و متوترکسات

علائم بیماری چیست؟

این بیماری اغلب بدون علامت است و به خودی خود هیچ علامتی ایجاد نمی کند. این بدان معنی است که افراد ممکن است فقط در نتیجه آزمایش های پزشکی که به دلایل دیگر دکتر آنها درخواست داده است، متوجه شوند که کبد چرب دارند. استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH) همچنین می تواند در مدت طولانی بدون هیچ علامت قابل توجهی و بطور مستمر به کبد آسیب برساند. اگر این بیماری پیشرفت کند، ممکن است منجر به علائمی مانند خستگی، کاهش وزن، دردهای شکمی، ضعف و سرگیجه شود.

ارتباط بین سندرم متابولیک و بیماری کبد چرب

امروزه به طور گسترده توسط بسیاری از کارشناسان پذیرفته شده است که سندرم متابولیک نقش مهمی در ایجاد بیماری کبد چرب دارد.

علائم و نشانه های سندرم متابولیک عبارتند از:

• چاقی به خصوص دور کمر (چاقی شکمی)
• مقاومت در برابر انسولین، هورمونی که به تنظیم میزان قند خون کمک می کند
• یسطوح بالای کلسترول – سطوح بالای تری گلیسیرید یا سطوح پایین کلسترول با چگالی بالا (HDL) کلسترول “خوب”
• فشار خون بالا (فشار خون بالا)

تشخیص بیماری

ممکن است پزشک عمومی شما در آزمایش خون چیزی غیرعادی را مشاهده کند یا متوجه شود کبد شما کمی بزرگتر از حد طبیعی است. علاوه بر این پزشک شما ممکن است آزمایش‌های خون اضافی (مانند آزمایش‌های بررسی آنزیم های کبدی) را به شما تجویز کند، همچنین آزمایشهایی مثل سونوگرافی، سی‌تی اسکن یا ام‌آر‌آی ممکن است در ادامه درخواست شود.

در نهایت اگر سایر بیماری های کبدی رد شوند، ممکن است استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH) تشخیص داده شود. تنها راه قطعی برای تایید این تشخیص از طریق بیوپسی کبد است که در آن نمونه بافت کوچکی با سوزن از کبد خارج می شود و توسط پزشک زیر میکروسکوپ بررسی می شود.

برخی از سوالاتی که پس از تشخیص باید از پزشک عمومی بپرسید عبارتند از:

• آیا  بیماری من NASH است؟ اگر نه، احتمال ابتلا به NASH چقدر است؟
• آیا به سیروز مبتلا شده ام؟ اگر نه، احتمال اینکه بیماری من در آینده توسعه پیدا کند و تبدیل به سیروز کبدی شود چقدر است؟
• آیا کاهش وزن در مورد شخص من ضروری است؟ ایمن ترین روش برای دستیابی به وزن مطلوب با توجه به بیماری من چیست؟
• آیا برای کنترل سطح کلسترول و تری گلیسیریدم نیاز به مصرف دارویی وجود دارد؟
• برای محافظت از کبدم باید از مصرف چه چیزهایی پرهیز کنم؟

توصیه های تغذیه ای برای بیماری کبد چرب

رژیم غذایی سالم و تغییر سبک زندگی برای مدیریت این بیماری ضروری است. مهمترین نکاتی تغذیه ای عبارتند از:

• کاهش کالری دریافتی: کاهش وزن یکی از موثرترین راه ها برای کاهش چربی در کبد است. کاهش کالری دریافتی و تمرکز بر خوردن غذاهای غنی از مواد مغذی می تواند به شما در رسیدن به وزن سالم کمک کند.
• چربی های اشباع و ترانس را محدود کنید: چربی های اشباع شده و ترانس می توانند در ایجاد بیماری کبد چرب نقش داشته باشند. سعی کنید مصرف غذاهای سرشار از این چربی ها مانند گوشت قرمز، کره، پنیر و غذاهای فرآوری شده را محدود کنید.
• چربی‌های سالم را انتخاب کنید: چربی‌های سالم را در رژیم غذایی خود بگنجانید، مانند آنهایی که در آجیل، دانه‌ها، آووکادو و ماهی‌های چرب مانند سالمون یافت می‌شوند. این چربی های سالم می توانند به کاهش التهاب در کبد کمک کنند.

سخن آخر

• مصرف فیبر را افزایش دهید: خوردن غذاهای غنی از فیبر مانند میوه ها، سبزیجات و غلات کامل می تواند به کاهش چربی در کبد و بهبود عملکرد کلی کبد کمک کند.
• قند وکربوهیدرات های تصفیه شده را محدود کنید: مصرف زیاد قند و کربوهیدرات های تصفیه شده می تواند منجر به مقاومت به انسولین شود که یک عامل خطر برای این بیماری است. سعی کنید مصرف نوشیدنی های شیرین، شیرینی ها و نان سفید را محدود کنید و به جای آن از غلات کامل استفاده کنید.
• الکل را در حد اعتدال بنوشید یا به طور کامل از مصرف آن اجتناب کنید: نوشیدن بیش از حد الکل می تواند به ایجاد بیماری کبد چرب کمک کند. اگر نوشیدنی را انتخاب کردید، این کار را در حد اعتدال انجام دهید یا به طور کلی الکل را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
• اگر دچار بیماری دیابت هستید آن را مدیریت کنید.

به یاد داشته باشید که قبل از ایجاد هرگونه تغییر قابل توجه در رژیم غذایی خود، به خصوص اگر یک بیماری زمینه ای دارید، با متخصص تغذیه خود مشورت کنید.

---

لطفا این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

---